Dlaczego warto udać się do psychoterapeuty, gdy pojawia się problem niepłodności?

Psychologiczne aspekty tematu niepłodności

Szybki rozwój metod związanych z leczeniem niepłodności sprawił, że w ostatnich kilkunastu latach w Polsce zaczęły powstawać oddziały i kliniki zajmujące się pomaganiem kobietom mającym trudności z zajściem w ciążę. Temat niepłodności przestaje być tematem tabu i zaistniał w świadomości społecznej, między innymi przy politycznych potyczkach dotyczących metody in vitro. Mimo postępu medycznego i większej wiedzy społeczeństwa dotyczącej tej dziedziny wciąż jeszcze za mało wagi przywiązuje się do psychologicznych aspektów leczenia niepłodności.

Odnoszę wrażenie, że wciąż podział na psyche i somę jest wyraźnie obecny w myśleniu polskich ginekologów. Nie dotyczy to wszystkich placówek i wszystkich lekarzy. Jednak gdy przyjrzeć się ofertom klinik ginekologicznych, oferowanie usług psychologa czy psychoterapeuty nie jest standardem. Tymczasem parom, a zwłaszcza kobietom starającym się o dziecko towarzyszy wiele skrajnych, często nasilonych emocji. Niektóre kobiety leczą się wiele lat, doświadczają rozczarowań po nieudanych zabiegach medycznych, czują rozpacz po kolejnym in vitro, które nie zakończyło się ciążą, przeżywają żałobę po utraconych w wyniku poronień ciążach. Jedna z moich z pacjentek, która wraz z mężem przechodziła kilkuletnie leczenie niepłodności w różnych klinikach w kraju, na żadnym z etapów leczenia nie została pokierowana na konsultację psychologiczną. Po 4 nieudanych próbach in vitro, załamała się psychicznie- przestała chodzić do pracy, wykonywać obowiązki, cały dzień spędzała w łóżku. Mąż pacjentki namówił ją, by zwróciła się po pomoc do psychiatry, a ten po włączeniu farmakoterapii pokierował ją do mnie. Po kilku sesjach z nią okazało się, że ma ona silne skłonności do depresji, w jej rodzinie dwie bliskie osoby chorowały na to zaburzenie. Trudno gdybać, ale może gdyby ta kobieta trafiła wcześniej na konsultację do psychologa lub psychiatry, udałoby się uniknąć tego, by znalazła się w takim głębokim stanie depresyjnym.

Wśród ginekologów powoli wzrasta świadomość znaczenia psychiki w leczeniu niepłodności, jednak z mojego doświadczenia wynika, że kierują oni pacjentki do psychologa w ostateczności- kiedy odczuwają bezradność wobec wieloletnich nieudanych starań o dziecko lub gdy nie ma wyraźnych przyczyn medycznych, uzasadniających brak ciąży, kiedy odczuwają lęk przed nasilonymi trudnymi emocjami pacjentki lub dostrzegają wyraźnie objawy depresji.

Tematyka psychologicznych przyczyn niepłodności jest szerokim zagadnieniem.  Przyczyny natury psychologicznej to w uproszczeniu takie, które związane są z psychiką kobiety. Dotyczą one tego co kobieta myśli i przeżywa w związku z tematem bycia ciąży i bycia matką. Część tych myśli oraz uczuć ma charakter świadomy, a część z nich ma charakter nieświadomy. Oczywiście niepłodność jako problem dotyka pary, ale w tym artykule skupię się tylko na tym co związane jest z kobietą. Poniżej opiszę przykładowe przyczyny niepłodności związane z psychiką, grupując je wokół ważnych według mnie tematów. Zaznaczam jednocześnie, że poniższe rozwinięcie nie wyczerpuje poruszanego problemu, ponieważ każda para tworzy niepowtarzalną kombinację psychicznych zależności, które wzajemnie na siebie wpływają.

Okoliczności zachodzenia w ciążę

Coraz szybsze tempo życia oraz praca pod presją czasu i nastawieniem na kolejny awans, mogą być pewną przeszkodą w zachodzeniu w ciążę. Kobieta, która przeżywa mnóstwo stresu w pracy, nie dba o to by mieć czas na odpoczynek, źle się odżywa, nie dosypia- to wszystko może sprawić, że mogą pojawić się trudności w byciu w ciąży. Jeśli dodatkowo jej partner żyje podobnie, jest to sytuacja w której nie ma wolnej przestrzeni fizycznej i umysłowej by pojawić mogło się nowe życie.
Niekorzystna jest również sytuacja z drugiego bieguna- kiedy kobieta podporządkowuje całe swoje funkcjonowanie staraniom o dziecko. Rygorystyczne dbanie o prawidłową dietę, zażywanie przeróżnych witamin i suplementów, rezygnacja z uprawiania sportu oraz rozrywek, wszelkie stawianie sobie ograniczeń w różnych dziedzinach życia też nie sprzyja zachodzeniu w ciążę. Dzieje się tak dlatego, że kobieta kiedy koncentruje całą swoją uwagę na tym temacie, traci spontaniczność, elastyczność i radość z codziennych przyjemności, bo „wszystko może zaszkodzić staraniu się o dziecko”.

Seks na gwizdek

Wielomiesięcznie próby starania się o dziecko mogą odebrać całą przyjemność i radość ze współżycia. Seks tylko w dni płodne, pozycje wskazane przez lekarza, określone pory dnia i dopasowanie współżycia do brania leków- to wszystko sprawia, że zbliżenia nie dają satysfakcji i pozbawione są spontaniczności, radości i namiętności. Paradoksalnie dziecko może pojawić się wtedy, kiedy para „odpuści” i zacznie uprawiać seks dla samego zbliżenia, a nie tylko i wyłącznie w celach prokreacyjnych.

Dobrym przykładem z mojej praktyki w której dwa powyższe punkty się łączą, jest sytuacja jednej z moich pacjentek. Po kilku latach starania się o dziecko i otrzymaniu kolejnych złych wyników badan hormonalnych była tak zrozpaczona, że tego wieczoru postanowiła otworzyć wino, kupiła ulubione „niezdrowe” jedzenie z fast fooda i usiadała przed telewizorem. Przez te lata unikała alkoholu, trzymała się restrykcyjnej diety, zażywała mnóstwo witamin. Na sesji opisywała, że w ten dzień miała cudowny seks z mężem jakiego dawno nie mieli, a ona sama spędziła wieczór bez ograniczeń. Owocem ich zbliżenia była ciąża, która kompletnie zszokowała zarówno pacjentkę jak i jej lekarza prowadzącego.

Projekt: dziecko

Istotnym zagadnieniem dotyczącym współczesnych czasów jest narcystyczne podejście do tematu posiadania dziecka. Niektóre kobiety mające wzorcowo poukładane życie, sprecyzowane cele zawodowe i osobiste, nagle znajdują się w punkcie, gdzie kolejnego celu,  czyli bycia w ciąży, nie udaje się zrealizować. Może się tak dziać wtedy, kiedy kobieta podchodzi do dziecka jako do kolejnego punktu życia, który trzeba zaliczyć, jako do czegoś, co wypada mieć i posiadać- tak jak modną markę samochodu. Do tego dochodzą uczucia rywalizacyjne związane z tym, że inne kobiety z otoczenia zachodzą w ciążę a im się nie udaje- kobieta może wtedy odczuwać, że one mają coś czego jej brak. Wyścig, która z koleżanek czy kobiet z rodziny następna będzie w ciąży stwarza ogromną presję. Kobieta podchodzącą do bycia w ciąży zadaniowo, jak do realizacji projektu, zaliczania kolejnego posiadania wartościowych rzeczy, rywalizacyjnie nastawiona do innych kobiet, może mieć trudności z zachodzeniem w ciążę.

Nieświadome przekonania, schematy, emocje

To zagadnienie dotyczy przede wszystkim ważnych relacji kobiety z innymi. Istotne są tu wszystkie świadomie i nieświadome aspekty relacji związanej z matką. Obserwacja własnej matki i wszelkie przekonania dotyczące macierzyństwa mają tu ogromne znacznie. Podobnie duże znacznie ma relacja z ojcem i postrzeganie małżeństwa rodziców. Schematy dotyczące rodziny pochodzenia mogą mieć ogromny wpływ na zachodzenie w ciążę, zwłaszcza jeśli są nieświadome.
Przykładem byłaby tu jedna z moich pacjentek, która całe życie słyszała od swojej matki, że posiadanie dzieci zniszczyło jej szanse na karierę zawodową, uniemożliwiało odejście od męża, a macierzyństwo oznacza poświęcenie i udrękę. Pacjentka nie miała świadomości, jak relacja z matką i jej głośno wypowiadane przekonania na temat macierzyństwa, wpływają na nią i uniemożliwiają zajście w ciążę.

Przekonania dotyczące ról kobiecych

W tej kwestii istotne jest zagadnienie związane z zależnością. Kobieta, która planuje ciążę, wie o tym, że będzie musiała przynajmniej na jakiś czas zrezygnować z pracy. Najczęściej oznacza to dla niej zmniejszenie pensji lub całkowitą czasową rezygnację z pracy zawodowej i kariery. Kobiety, które obserwowały zależność finansową i emocjonalną swoich matek od partnerów, mogą mieć w sobie wiele obaw przed powtórzeniem sytuacji, w jakich znalazły się ich matki. Nieświadomy lęk przed zależnością od partnera może być duży, zwłaszcza u tych kobiet, które lubią mieć nad wszystkim kontrolę.

Powyżej opisane przykłady są jedynie pewnym zarysem tego, jak psychika może wpływać na trudności w zachodzeniu w ciążę. Najczęściej przyczyny fizjologiczne idą w parze z trudnościami natury psychicznej. Myślę, ze efekty działań medycznych byłyby znacznie lepsze gdyby lekarze częściej zlecali parom konsultacje z psychologami czy psychoterapeutami.

Literatura:
Pawelec, B., Pabian W. (2012). Niepłodność Pomoc medyczna i psychologiczna. 
Pawelec, B (2015). „In vitro. Ważne rozmowy na trudny temat”. Wyd. Grupa Foksal

=============================
Jeżeli spodobał Ci się ten post, udostępnij go w swoich kanałach social media. Wystarczy, że klikniesz w którąś z poniższych ikonek. Zachęcamy, także do subskrybcji naszego bloga.
=============================

Jeśli chcesz być z nami w ciągłym kontakcie, zachęcamy do polubienia naszego profilu na Facebooku.

Summary
Dlaczego warto udać się do psychoterapeuty, gdy pojawia się problem niepłodności?
Article Name
Dlaczego warto udać się do psychoterapeuty, gdy pojawia się problem niepłodności?
Description
Szybki rozwój metod związanych z leczeniem niepłodności sprawił, że w ostatnich kilkunastu latach w Polsce zaczęły powstawać oddziały i kliniki zajmujące się pomaganiem kobietom mającym trudności z zajściem w ciążę.
Author
Publisher Name
SzukamTerapeuty.pl
Publisher Logo
mm

Autorka jest psychologiem, certyfikowanym psychoterapeutą Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (nr certyfikatu 261). Pracuje w Poradni Zdrowia Psychicznego „Feniks” w Gliwicach, Poradni Zdrowia Psychicznego „Remedium” w Pyskowicach oraz prowadzi praktykę prywatną. Zajmuje się psychoterapią psychodynamiczną osób dorosłych z różnymi zaburzeniami psychicznymi i trudnościami życiowymi.
http://gabinet-zmiana.pl/

Dodaj komentarz