profesjonalny_psychoterapeuta

Dlaczego warto… skorzystać z pomocy profesjonalnego psychoterapeuty, gdy myślisz o rozpoczęciu psychoterapii?

Droga, jaka wiedzie pacjentów do rozpoczęcia psychoterapii, jest za każdym razem inna, bo inne są powody, objawy, które do niej skłaniają, ale też dlatego, że każdy pacjent jest odmienną, indywidualną jednostką. Na potrzeby tego artykułu możemy jednak przyjąć pewien uproszczony, wspólny model. Najczęściej od momentu wystąpienia pierwszych objawów, problemów czy symptomów kryzysu do zgłoszenia się osoby na psychoterapię mija dłuższy czas. Pierwsze zwiastuny trudności mogą być z początku niezauważane przez samego pacjenta. Później człowiek zaczyna je dostrzegać, ale często próbuje bagatelizować, racjonalizować – „to nic takiego”, „inni też tak mają”, zasłaniać się nadzieją, że same miną. Kiedy problem jest już nazwany i uszanowany, i potencjalny przyszły pacjent czy klient gabinetu psychoterapii przyznaje sam przed sobą, że podjęcie leczenia jest konieczne, a przynajmniej wysoce wskazane, pojawiają się różne wątpliwości i obawy.

Do psychoterapeuty chodzą tylko wariaci…

Choć z jednej strony psychoterapia jako metoda leczenia staje się coraz bardziej znana i popularna, a w niektórych kręgach nawet modna, z drugiej strony jednak w pewnych środowiskach, szczególnie wśród osób starszych czy mieszkańców mniejszych miejscowości, pokutuje szkodliwy pogląd, że do psychoterapeuty chodzą tylko wariaci. Ludzie boją się wówczas oceny społecznej, stygmatyzacji, a niekiedy wykluczenia czy zwolnienia z pracy. Obawy te są nieuzasadnione, gdyż zgłoszenie się na psychoterapię nie wskazuje na chorobę psychiczną, której podstawowym wyznacznikiem jest utrata kontaktu z rzeczywistością. Wręcz przeciwnie – wskazuje na dobry kontakt z rzeczywistością, świadomość swoich trudności i odwagę do stawienia im czoła. Poza tym psychoterapeutę obowiązuje tajemnica zawodowa, a także zasady etyczne, które zabraniają mu udzielania informacji o swoich pacjentach.

Nikt mi nie pomoże…

Druga częsta obawa pacjentów dotyczy tego, ze ich problem jest tak duży i tak wyjątkowy, że i tak nikt nie będzie w stanie ich zrozumieć i pomóc im w jego rozwiązaniu. Obawa ta typowa dla osób pogrążonych w kryzysie, które mają duże poczucie wyobcowania, jest również nieprawdziwa. Terapeuta kierując się swoją wiedzą, doświadczeniem, a przede wszystkim zainteresowaniem pacjentem, tym, co wnosi on na sesję, jak również empatią oraz bazując na procesie przeciwprzeniesienia buduje rozumienie pacjenta i jego trudności. Ciekawym doświadczeniem dla pacjentów jest terapia grupowa. Słuchając opowieści innych uczestników grupy przekonują się, że nie są w swoim problemie odosobnieni, że inni ludzie zmagają się z podobnymi trudnościami. To utwierdza ich w przekonaniu, że mogą być zrozumiani i że wyzdrowienie jest możliwe.

Jak znaleźć zaufanego specjalistę?

Trzecia częsta obawa dotyczy kompetencji i profesjonalizmu psychoterapeuty. Skąd pacjent ma wiedzieć, że osoba, do której przychodzi jest odpowiednio przygotowana do tego, żeby mu pomóc. Pacjenci najczęściej oczekują, żeby terapeuta był kompetentny, doświadczony i skuteczny w rozwiązywaniu tego typu problemów, jak te, z którymi się zgłaszają, empatyczny, życzliwy, cierpliwy, uważny…. Ale jak takiego znaleźć, na jakich kryteriach się opierać? Często osoby wybierają terapeutę z polecenia. Jednocześnie zasady etyczne psychoterapeuty mówią o tym, że z różnych, znajdujących potwierdzenie w codziennej praktyce powodów, nie wolno przyjmować na terapię bliskich krewnych i przyjaciół aktualnych, a w niektórych przypadkach także byłych pacjentów. Z drogi polecenia więc nie zawsze można skorzystać.

Wyznacznikiem kompetencji psychoterapeuty może być posiadany przez niego certyfikat, wydany przez jedno z działających w kraju towarzystw psychoterapeutycznych. Droga do zdobycia takiego certyfikatu  jest jednak długa i żmudna i nie wszyscy praktykujący, dobrzy w swoim fachu psychoterapeuci, zdążyli ją już w pełni przejść. Niektórzy są dopiero w trakcie certyfikacji, co nie oznacza, że nie są dobrymi terapeutami. Dostęp do certyfikowanych psychoterapeutów, szczególnie w mniejszych ośrodkach, jest bardzo trudny. Po czym więc rozpoznać wysoko wykwalifikowanego psychoterapeutę, jeśli nie tylko po posiadanym certyfikacie?

Zgodnie z Deklarację Strasburską psychoterapia jest niezależną dyscypliną naukową, a droga do jej uprawiania wiedzie przez cztero- lub pięcioletnie kształcenie podyplomowe. Psychoterapeutą jest więc osoba, która ukończyła całościowy kurs psychoterapii. Nie jest nim z automatu psycholog czy psychiatra, choć wykształcenie w tych dwóch kierunkach jest dobrym początkiem do dalszej nauki. Nie jest jednak konieczne. Zdarza się nierzadko, że bardzo dobrzy terapeuci rekrutują się spośród przedstawicieli innych zawodów. Z kolei samo ukończenie studiów psychologicznych czy medycyny i specjalizacji z psychiatrii nie czyni jeszcze z absolwentów tych kierunków psychoterapeuty. Warto rozróżniać między tymi trzema specjalistami zajmującymi się obszarem zdrowia psychicznego i ich kompetencjami. Psychiatra jako lekarz medycyny diagnozuje choroby i zaburzenia psychiczne, i prowadzi leczenie farmakologiczne, czyli jest jedynym specjalistą, który może wypisywać recepty. Może i powinien też oczywiście udzielić wsparcia czy podstawowych informacji na temat choroby, leczenia i prognoz, ale nie jest to psychoterapia. Psycholog zajmuje się diagnozą psychologiczną m.in. procesów poznawczych, emocjonalnych, motywacyjnych, osobowości, opiniuje, orzeka, udziela pomocy psychologicznej. Psychoterapię jako proces leczenia, w którym pacjent tworząc relację z terapeutą dokonuje reinterpretacji i integracji swoich doświadczeń życiowych, opatruje stare zranienia, identyfikuje szkodzące mu wzorce myślenia i zachowania, i dokonuje ich zmiany oraz tworzy zdrowszą, bardziej elastyczną, umożliwiającą skuteczną adaptację strukturę osobowości, prowadzi psychoterapeuta.

W procesie psychoterapii ważnym narzędziem pracy dla terapeuty jest on sam

Dlaczego tak ważne jest dalsze kształcenie, żeby móc stać się profesjonalnym psychoterapeutą? Przede wszystkim dlatego, ze obejmuje ono doświadczenia własne terapeuty, w tym jego terapię własną. Przygotowuje go ona do zawodu co najmniej na dwa sposoby. Po pierwsze jeśli terapeuta był kiedyś na miejscu pacjenta w trakcie własnej psychoterapii, lepiej jest w stanie zrozumieć pacjenta, jego obawy i niepokoje związane z procesem terapii. Jest przekonany o skuteczności proponowanych metod pracy, gdyż doświadczył ich na sobie. Doświadczenie i praktyka są znacznie lepszymi nauczycielami niż teoria i literatura.  Poza tym w procesie psychoterapii ważnym narzędziem pracy dla terapeuty jest on sam, czyli jego własne emocje, odczucia z ciała, skojarzenia, myśli, którymi reaguje w kontakcie z pacjentem /tzw. przeciwprzeniesienie/. Żeby trafnie te sygnały odbierać, musi najpierw uprzątnąć przestrzeń, czyli wcześniej rozwiązać własne problemy, konflikty, zająć się swoimi trudnymi emocjami, żeby mieć pewność, że to, co dzieje się z nim w trakcie sesji, ma związek z pacjentem, a nie z nim samym. Psychoterapeuci to też tylko ludzie, nie są doskonali, borykają się też z własnymi problemami i to nie tylko jest w porządku, ale nawet czyni ich bardziej ludzkimi i sprawia, że są w stanie lepiej zrozumieć pacjenta, ale jednocześnie są zobowiązani, aktywnie i odpowiedzialnie zająć się tymi trudnościami w toku własnej terapii.

Superwizja

Profesjonalne szkolenie obejmuje również superwizję. Superwizor to swego rodzaju mentor terapeuty, który go wspiera, uczy i pomaga, kiedy terapeuta w procesie pracy z pacjentem napotka trudności. W pomocy pacjentowi dla terapeuty ważna jest nie tylko jego wiedza i umiejętności, ale także to, że na problemy pacjenta patrzy z dystansu, gdyż nie dotyczą one jego własnego życia. Jednak jeśli bardzo zaangażuje się w relację z pacjentem, może ten dystans stracić i wówczas superwizja jest bardzo pomocna.

Profesjonalny psychoterapeuta jest jednocześnie zobowiązany do przestrzegania kodeksu etycznego, który służy zapewnieniu pacjentowi bezpieczeństwa.

Psychoterapia jest procesem, który wymaga czasu i dzieje się w relacji

Dla skutecznego procesu psychoterapii terapeuta musi spełnić szereg wymagań, ale duża odpowiedzialność leży też po stronie pacjenta. Prawdą oczywistą jest, że terapeuta nie posiada czarodziejskiej różdżki, którą machnięcie spowoduje, że wszystkie trudności pacjenta zostaną rozwiązane. Psychoterapia jest procesem, który wymaga czasu i dzieje się w relacji, dlatego sam terapeuta, bez współpracy ze strony pacjenta, nie może nic zrobić. Jakie są niezbędne warunki, jakie pacjent powinien spełnić? Przede wszystkim powinien się w sytuacji terapii znaleźć z własnego wyboru i posiadać wewnętrzną motywację do pracy. Umieć zwerbalizować zarówno problem, który go sprowadza, jak i oczekiwania co do stanu pożądanego. Wiedzieć, jak wygląda ta dobra wersja jego życia, do której zmierza, trudno bowiem znaleźć coś wartościowego, dobrego dla siebie, jeśli nie wie się, czego się szuka. Niezbędny wydaje się też być bazowy poziom zaufania do drugiej osoby i podstawowa umiejętność budowania relacji i współpracy.

Życzę Państwu dobrych decyzji w kwestii wyboru kompetentnych psychoterapeutów. Jeśli borykacie się z jakimiś trudnościami, w których psychoterapia może być pomocna np.: obniżony nastrój, negatywny obraz siebie, lęki, objawy z ciała o nieustalonej etiologii, zaburzenia jedzenia, brak satysfakcji z życia i inne, nie zwlekajcie zbyt długo z jej rozpoczęciem. Wybierzcie dobrego psychoterapeutę, w czym pomocna będzie też na pewno wasza intuicja /jak czujecie się z tą osobą na pierwszej sesji, czy wydaje się wam kompetentna i godna zaufania/ i rozpocznijcie psychoterapię, która nie tylko jest skuteczną metodą leczenia, ale także może być fascynującą podróżą w drodze do poznania samego siebie.

mm
Jestem psychologiem i psychoterapeutą. Ukończyłam całościowe szkolenie z zakresu psychoterapii w Polskim Instytucie Ericksonowskim. Swoją pracę z pacjentami poddaję stałej superwizji. Pracuję z osobami dorosłymi w Poradni Zdrowia Psychicznego w Zielonej Górze i Nowej Soli. Prowadzę też prywatną praktykę. W swojej pracy wykorzystują metody poznawcze, systemowe, transowe, lubię pracować z metaforą, bajką, spożytkowywać zasoby pacjenta, a przede wszystkim jego twórczą wyobraźnię.

1 thought on “Dlaczego warto… skorzystać z pomocy profesjonalnego psychoterapeuty, gdy myślisz o rozpoczęciu psychoterapii?

Dodaj komentarz