podejścia psychoterapeutyczne

DLACZEGO WARTO….wybrać psychoterapię szytą na miarę?

Z roku na rok obserwuję, jak psychoterapia przestaje być tematem tabu. Potrafimy bez większego wstydu przyznać, że korzystamy z tej formy pomocy. Wiemy, że świadczy to nie tyle o naszej słabości, ale o sile i odwadze. W końcu potrafimy przyznać przed sobą i „światem”, że doświadczamy cierpienia i że jesteśmy gotowi, by wziąć odpowiedzialność za bieg swojego życia i jego jakość.

Świadomość

Do mojego gabinetu trafiają pacjenci coraz bardziej świadomi tego, czym jest psychoterapia, co się będzie działo na sesjach i jakie korzyści mogą osiągnąć. Padają pytania o kwalifikacje zawodowe, o długość trwania terapii i spodziewane efekty oraz o model teoretyczny w jakim terapia będzie prowadzona. Cieszy mnie to ogromnie!

A co to za różnica?

Warto głośno i wyraźnie mówić, że jest wiele modeli teoretycznych – czyli że terapie się od siebie znacząco różnią. I że te różnice maja znaczenie – przede wszystkim dla osoby, która z terapii zdecyduje się skorzystać. Wybór terapeuty i podejścia jest kluczowy. Od tego czy będziemy się dobrze czuli w relacji z naszym terapeutą i czy forma terapii będzie nam odpowiadała, zależy sukces.

Różnice dotyczą długości trwania terapii (od kilku miesięcy do kilku lat), częstotliwości spotkań (sesje raz na dwa tygodnie do kilka razy w tygodniu), postawy terapeuty i akcentowanych tematów. Nie jest prawdą, że każdy psychoterapeuta będzie pytał o dzieciństwo i przeszłość. Wiele modeli teoretycznych koncentruje się na omawianiu bieżących doświadczeń oraz ukierunkowanych jest na przyszłość. Niektóre podejścia zakładają obecność całej rodziny na sesjach, inne wymagają wykonywania prac domowych pomiędzy spotkaniami. W zależności od tego, jakie wybierzemy podejście, terapeuta może być bardziej aktywny i stosować konkretne techniki psychoterapeutyczne lub może być bardziej bierny, podczas, gdy my będziemy dzielili się z nim swoimi przemyśleniami.

Przed podjęciem psychoterapii warto zapoznać się z głównymi założeniami różnych podejść, by wybrać to, które najbardziej nam odpowiada. Nie ma „gorszej czy lepszej psychoterapii“ czy też „bardziej czy mniej skutecznej“ – ważne, byśmy wybrali taki model pracy, który jest najbliższy naszemu światopoglądowi, odpowiada naszym potrzebom oraz czasowym i finansowym możliwościom.

Podejścia w psychoterapii

Czego się spodziewać u którego ze specjalistów? Możemy wyróżnić kilkanaście podejść teoretycznych. Jedne mają wręcz wiekową tradycję, inne dopiero „raczkują“:

 

podejścia psychoterapeutyczne roznice

 

 

Psychoanaliza – Praca u źródeł.

  • cel: terapia ma charakter wglądowy, dąży się do tego, by pacjent odkrył korzenie swoich problemów
  • dużo uwagi poświęca się analizie wczesnodziecięcych przeżyć i relacji z rodzicami
  • według tej teorii podłożem zaburzeń emocjonalnych (nerwicowych) są konflikty wewnętrzne najczęściej przeżywane nieświadomie
  • terapeuta znajduje się poza zasięgiem wzroku pacjenta, pacjent może leżeć na kozetce
  • spotkania odbywają się kilka razy w tygodniu
  • terapia długoterminowa, może trwać kilka lat

 

Terapia analityczna – Rozwiązać wewnętrzne konflikty.

  • celem terapii jest rozwiązanie wewnętrznych konfliktów u których podłoża najczęściej leży niezaspokojona potrzeba miłości, opieki czy uwagi i nabywanie większej dojrzałości psychicznej
  • ważny temat to relacje pacjenta z rodzicami i znaczące wydarzenia z dzieciństwa
  • terapeuta prowadzi z pacjentem dialog, jego postawa jest bardziej aktywna niż w klasycznej psychoanalizie
  • spotkania odbywają się przynajmniej 2 razy w tygodniu
  • terapia długoterminowa, może trwać kilka lat

 

Terapia psychodynamiczna – Między nami, ludźmi.

  • celem terapii jest pomoc w zrozumieniu własnego udziału w powtarzających się problemach i związku między obecnymi postawami i przeżyciami a zdarzeniami z dzieciństwa
  • omawia się relacje z ważnymi osobami z dzieciństwa
  • ważną rolę w procesie zdrowienia odgrywa relacja pacjenta z psychoterapeutą
  • spotkania odbywają się zazwyczaj 2 razy w tygodniu
  • w zależności od specyfiki problemu terapia może być krótko lub długoterminowa

 

Terapia behawioralna – Między bodźcem a reakcją.

  • celem spotkań jest zmiana niepożądanych przez pacjenta zachowań
  • omawia się przede wszystkim zależności między bodźcem a reakcją
  • terapeuta jest aktywny i stosuje konkretne techniki
  • terapia krótkoterminowa (zazwyczaj kilka, kilkanaście spotkań)

 

Terapia poznawczo – behawioralna – Myślę, więc jestem.

  • celem terapii jest skupienie się na konkretnym problemie, jaki zgłasza pacjent
  • omawia się tzw. funkcjonowanie poznawcze, czyli sposób myślenia oraz interpretowania rzeczywistości
  • terapeuta jest aktywny
  • pacjent w relacji przypomina ucznia: często dostaje tak zwane ‚prace domowe’ do wykonania między sesjami np. zadania, polegające na obserwacji swojego sposobu myślenia i konkretnych zachowań
  • terapia krótkoterminowa (kilkanaście, kilkadziesiąt spotkań)

 

Terapia schematu – Uwięzieni w schematach.

  • celem terapii jest znalezienie bardziej adaptacyjnych sposobów zachowania
  • tematem spotkań są m.in. charakterystyczne dla pacjenta sposoby dokonywania wyborów i powtarzalne zachowania, wyuczone w dzieciństwie
  • terapeuta jest aktywny
  • terapia długoterminowa

 

Terapia humanistyczna – Kim jestem? Czego pragnę?

  • celem terapii jest analiza doświadczeń „tu i teraz”, prawdziwych potrzeb i umożliwienie pacjentowi swobodnej samorealizacji
  • ważnym tematem spotkań są emocje, pragnienia, marzenia
  • terapeuta buduje pełną autentyzmu relację z pacjentem
  • terapia skierowana jest na przyszłość
  • czas trwania zależny od procesu terapeutycznego i ustalany indywidualnie

 

Terapia Gestalt – Bądźmy “tu i teraz”.

  • celem terapii jest zwiększanie stopnia świadomości swoich doświadczeń
  • terapeuta jest aktywny, zachęca do wyrażania swoich emocji, potrzeb, obaw
  • zwraca się uwagę na doświadczanie sygnałów płynących z ciała
  • psychoterapia jest ekspresyjna i ukierunkowana na teraźniejszość
  • czas trwania zależny od procesu terapeutycznego i ustalany indywidualnie

 

Terapia systemowa – System naczyń połączonych…

  • celem terapii jest analiza relacji, obszarów dysfunkcyjnych i mocnych stron rodziny
  • dużo uwagi poświęca się komunikacji i rolom poszczególnych osób oraz dąży się do wprowadzenia pozytywnych zmian w tych obszarach
  • symptomy chorobowe rozumiane są jako komunikaty systemowe, spełniające ważną rolę dla podtrzymania równowagi w rodzinie (np. objawy występujące u dziecka, mogą być próbą połączenia skłóconych rodziców i zapobiegnięcia rozpadowi rodziny)
  • w spotkaniach najczęściej bierze udział cała rodzina lub poszczególni jej członkowie oraz dwóch terapeutów
  • czas trwania zależny od procesu terapeutycznego i ustalany indywidualnie

 

Terapia Ericksonowska – Co Pan mi tu jakieś bajki opowiada?

  • celem terapii jest odkrywanie i rozwijanie mocnych stron i zasobów pacjenta
  • terapia jest strategiczna, aktywnie dąży się do uzyskania pożądanych zmian i osiągnięcia celu terapii
  • terapeuta często stosuje techniki pracy z podświadomością, m.in. trans hipnotyczny, metafory, rysunek, bajki
  • terapia jest skierowana na przyszłość
  • terapia zazwyczaj krótkoterminowa

 

Terapia neurolingwistyczna – Mapa nie jest tym samym co terytorium.

  • celem jest zmiana sposobu myślenia i doświadczania na bardziej konstruktywne
  • w trakcie spotkań weryfikowane są tzw. „wewnętrzne mapy świata” – subiektywne postrzeganie rzeczywistości przez pacjenta
  • pacjent uczy się lepszej komunikacji i bardziej efektywnych sposobów osiągania celów
  • terapeuta jest aktywny
  • terapia zazwyczaj krótkoterminowa

 

Terapia skoncentrowana na rozwiązaniu – Prosto do celu.

  • celem jest wspólne z pacjentem poszukiwanie pomysłów i sposobów odnalezienia drogi do dobrego życia
  • terapeuta nie zajmuje się interpretowaniem lub objaśnianiem znaczenia lub powodów występowania określonych objawów czy problemów
  • psychoterapia koncentruje się na przyszłości
  • terapeuta jest aktywny
  • terapia zazwyczaj krótkoterminowa

 

Terapia zorientowana na proces – Odkrywając to, co ukryte w pozornym chaosie…

  • celem jest poszukiwanie wzorców i znaczeń ukrytych w świecie doświadczeń pacjenta
  • analizuje się m.in. odmienne stany świadomości, sny
  • w tym modelu można zaobserwować wpływ różnych dziedzin (m.in. fizyki, taoizmu) oraz podejść wykorzystujących pracę z ciałem
  • czas trwania zależny od procesu terapeutycznego i ustalany indywidualnie

 

Terapia integracyjna – Weźmy wszystko co najlepsze…

  • celem pracy terapeutycznej jest poszerzenie świadomości pacjenta
  • psychoterapeuta łączy różne podejścia – teoretyczne podstawy, rozumienie zjawisk psychicznych i przyczyn zaburzeń, a także specyficzne dla każdego modelu metody pracy z pacjentem, by jak najlepiej dostosować pomoc do problemu pacjenta
  • akcent kładzie się na czynniki prowadzące do korzystnej zmiany w funkcjonowaniu
  • czas trwania zależny od procesu terapeutycznego i ustalany indywidualnie

 

Więcej informacji o poszczególnych podejściach psychoterapeutycznych znajduje się w bazie wiedzy portalu szukamterapeuty w sekcji Formy psychoterapii i podejścia psychoterapeutyczne:

https://szukamterapeuty.pl/baza-wiedzy

mm
Jestem certyfikowanym psychoterapeutą European Association for Psychotherapy i Polskiej Federacji Psychoterapii. Ukończyłam 4-letnie, profesjonalne szkolenie w Psychoterapii Neurolingwistycznej, Studium Terapii Rodzin w Polskim Instytucie Ericksonowskim i Studium Pomocy Psychologicznej dla Par w IPZ Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Doświadczenie zawodowe zdobywałam m.in. w: Akademickim Ośrodku Psychoterapii UW, w Szpitalu MSWiA na Oddziale Leczenia Nerwic oraz w Klinice Psychiatrycznej Akademii Medycznej.

8 thoughts on “DLACZEGO WARTO….wybrać psychoterapię szytą na miarę?

  1. Świetny tekst! Wielka tylko szkoda, że gdy chcemy znaleźć terapeute na NFZ, nikt nie jest w stanie udzielić nam odpowiedzi jaką metodą pracuje osoba do której na wizytę mamy czekać na przykład 3 miesiące.

    1. Proszę się nie poddawać. Najlepiej skontaktować się bezpośrednio z psychoterapeutą, u którego planowana jest terapia. Jeśli psychoterapeuta pracuje na kontrakcie z NFZ, to musi być przynajmniej na 2-gim roku szkolenia lub już po 4-letniej szkole. Tak więc na pewno w jakimś konkretnym podejściu pracuje 🙂 Niestety mało prawdopodobne, byśmy mieli możliwość wyboru terapeuty…więc miej istotne jakie podejście, ważne, by w ogóle gdzieś się dostać i zacząć terapię!

  2. Naprawdę wszystkie wymienione przez Panią modele terapeutyczne są równoważne pod względem skuteczności? Naprawdę jedyny kryterium wyboru terapii jest subiektywne odczucie pacjenta / klienta co mu pasuje?

    Jak to jest możliwe, że modele teoretyczne, które czasem są skrajnie różne od siebie i zupełnie inaczej opisują i wyjaśniają to samo zjawisko miałyby być równoważne? To znaczy, że istnieje kilka alternatywnych rzeczywistości, że sprzeczne ze sobą opisy można uznać za równoważne?

    Przypuszczam i mam nadzieję, że takie podejście było motywowane tym, aby niepotrzebnie nie wzbudzać kontrowersji między zwolennikami / przeciwnikami różnych szkół.

    W każdym razie tekst bardzo ważny.
    Dziękuję 🙂

    1. Są dwie metody zweryfikowane naukowo jeśli chodzi o skuteczność. Psychodynamiczne podejście i behawioralno- poznawcze. Oczywiście inne tez są cenne

      1. Niestety nie zgodzę się z tym, ze tylko podejście poznawczo- behawioralne i psychodynamiczne są skuteczne. To nieaktualny i nierzetelny pogląd. Powiedziałabym, że to nawet mit…To nie jest jakieś moje „widzi-mi-się” tylko stoją za tym twarde dane, wynikające z przeróżnych badań i meta analiz. Te dwa podejścia, o których wspominasz są po prostu najbardziej popularne i być może najczęściej badane. Skuteczność wszystkich nurtów jest porównywalna. Badania pokazują, że czynnikiem leczącym nie są narzędzia i modele teoretyczne, a czynniki „ludzkie” – przede wszystkim doświadczenie dobrej, bezpiecznej relacji z drugim człowiekiem… Tendencja jest taka, że psychoterapia idzie w kierunku integracji- terapeuci czerpią z różnych szkół, biorąc to, co najlepsze z każdej w danym momencie, dla danego pacjenta.

    2. Tak, skuteczność wszystkich tych modeli jest porównywalna, nie ma żadnych wątpliwości. – liczne badania to potwierdzają. Badania pokazują, ze najważniejszym czynnikiem leczącym jest więź/relacja, jaką zbudujemy z naszym terapeutą. Lecząca jest bezwarunkowa akceptacja, uważność, empatia, wsparcie terapeuty- wszystko to, co tak naprawdę powinni nam dać rodzice, a różnie z tym mogło być 🙂

      Jeśli chodzi o dylemat, związany z tym, że tak różne są to podejścia, spokojnie, wszystko się zgadza i uzupełnia 🙂 Niektóre terapie zaglądają w przeszłość (np. psychoanalityczne) i analizują co się działo w dzieciństwie. Niektóre analizują, co obecnie w życiu myślimy i robimy (np. poznawczo-behawioralne). Niektóre patrzą w przyszłość, poszukując rozwiązań (np. terapia skoncentrowana na rozwiązaniach). Jeszcze inne koncentrują się na zasobach i potencjale, jaki drzemie w każdym z nas i zmierzają do pozytywnego wzmocnienia tych obszarów- co sprawi, że znajdziemy drogę, by pokonać problemy (np. podejście Ericksonowskie). Wszystko się ze sobą łączy: to, ze mieliśmy taką przeszłość i takie relacje z rodzicami (psychoanaliza), sprawia, ze tak a nie inaczej o sobie teraz myślimy i że robimy to i to (poznawczo-behawioralna, schematów) i że doświadczamy (lub mamy z tym kłopot) takich a nie innych emocji i potrzeb (Gestalt), a każdy z nas ma drogę przed sobą i cele do osiągnięcia (terapia skoncentrowana na rozwiązaniach) i zasoby, które warto uruchomić (Ericksonowska). Mam nadzieję, że teraz to bardziej logicznie brzmi 🙂 Na terapii można po prostu analizować różne obszary naszego życia i doświadczania. Żadne z nich się nie wykluczają- wręcz przeciwnie, są ze sobą logicznie powiązane.

  3. Cieszę się, że terapia neurolingwistyczna została przedstawiona jako realna alternatywna i na równi z innymi. Pomimo bardzo złego obecnie PRu i całej masy hochsztaplerów różnej maści, którzy „uwierzyli w siebie” i zrobili ogromną krzywdę tej metodzie, jest to bardzo skuteczne podejście. Jestem psychologiem i korzystam z różnych metod, a metody NLP w niektórych przypadkach są niezastąpione w pracy z klientem.

  4. Dziękuję za ten komentarz- trzeba mieć odwagę, by bronić NLP:) Brawo! Zgadzam się jak najbardziej. Podejście neurolingwistyczne oferuje bogaty wachlarz skutecznych, nowoczesnych i kreatywnych narzędzi do pracy z pacjentem. Czerpie z podejścia systemowego, strategicznego, Gestalt, więc nie ma tutaj żadnej „czarnej magii”. Stosowanie metod NLPt można porównać trochę do używania skalpela- w rękach chirurga ratuje życie, ale lepiej, by go do ręki nie brali niedoświadczeni znachorzy lub co gorsza psychopaci… Jedyna moja uwaga- ważne, by psychoterapeuci stosujący te metody mieli wiedzę z zakresu psychopatologii i innych modeli teoretycznych, a także świadomość zjawisk i mechanizmów, jakie mają miejsce w relacji pacjent/psychoterapeuta. Same narzędzia to niestety za mało. Tak więc ważne, by skończyć kurs 4letni, który gwarantuje otrzymanie tej wiedzy- a nie tylko kursy „weekendowe”.

Dodaj komentarz